Âm vực là một cụm từ không còn quá xa lạ đặc biệt là đối với những người luyện giọng hay luyện thanh chuyên nghiệp. Hoặc khi bạn muốn hát karaoke thật hay để khoe ra giọng hát của mình thì bên cạnh các khái niệm thường thấy như tone giọng, nốt thì âm vực cũng là yếu tố không thể bỏ qua. Vậy âm vực là gì? Làm thế nào để mở rộng âm vực và có thể chuyển giọng một cách mượt mà. Hãy cùng Hào Quang Group tìm hiểu về chủ đề này thông qua bài viết dưới đây nhé.
Âm vực là gì?
Âm vực (hay còn gọi là “range” trong tiếng Anh) là khoảng cách giữa nốt thấp nhất và nốt cao nhất mà một nhạc cụ hoặc giọng hát có thể phát ra. Tuy nhiên về tính hữu ích thì âm vực chỉ tính những nốt mà chúng ta nghe được (trong luyện thanh chuyên nghiệp thì âm vực được tính như vậy).
Đối với giọng hát, âm vực thường được phân loại theo các nhóm như soprano, alto, tenor, và bass, mỗi nhóm có một phạm vi âm thanh riêng. Đối với nhạc cụ, âm vực cũng thể hiện khả năng của nó trong việc phát ra các nốt từ thấp đến cao. Âm vực là một yếu tố quan trọng trong việc chọn lựa nhạc cụ hay giọng hát phù hợp cho các tác phẩm âm nhạc cụ thể.
Âm vực của nhạc cụ là gì?
- Piano có âm vực rộng, từ các nốt thấp nhất đến các nốt cao nhất.
- Violin thường có âm vực từ khoảng G3 đến C8.
- Guitar thường có âm vực từ E2 đến E6.
- Âm vực giúp xác định khả năng của nhạc cụ trong việc thể hiện các giai điệu và hợp âm, và nó cũng ảnh hưởng đến việc chọn nhạc cụ phù hợp cho các tác phẩm âm nhạc khác nhau.
Đặc điểm của âm vực
- Âm vực của mỗi người có thể có sự tương đồng nhưng không hoàn toàn giống nhau
- Âm vực giọng nói không phải cố định mà có thể điều chỉnh mở rộng thông qua việc luyện tập gọi là mở rộng âm vực
- Để đo lường âm vực của mình chúng ta có thể sử dụng đàn piano hoặc keyboard, tuy nhiên cần có sự hỗ trợ hoặc hướng dẫn của giáo viên thanh nhạc chuyên nghiệp thì mới có thể đo một cách chính xác.
- Đơn vị đo lường của âm vực là quãng
- Âm vực xác định khoảng cách từ nốt thấp nhất đến nốt cao nhất mà nhạc cụ có thể phát ra. Phạm vi này có thể rất rộng như ở piano, hoặc hạn chế hơn như ở một số nhạc cụ dây hoặc gõ.
- Trong phạm vi âm vực của một nhạc cụ, âm sắc (timbre) và chất lượng âm thanh có thể thay đổi. Ví dụ, nốt thấp có thể có âm thanh ấm áp và mạnh mẽ hơn, trong khi nốt cao có thể sáng và trong hơn.
- Âm vực của nhạc cụ ảnh hưởng đến các kỹ thuật chơi. Ví dụ, đối với một nhạc cụ dây, khả năng bấm và kéo dây để tạo ra các nốt cao hơn có thể yêu cầu kỹ năng và kỹ thuật đặc biệt.
- Âm vực giúp xác định vai trò của nhạc cụ trong một bản nhạc hoặc một dàn nhạc. Nhạc cụ có âm vực rộng có thể chơi nhiều loại âm thanh và vai trò khác nhau, trong khi nhạc cụ có âm vực hạn chế có thể phù hợp hơn với những phần cụ thể của bản nhạc.
Phân loại âm vực các loại giọng
Âm vực của nam và nữ sẽ có quãng khác nhau:
Giọng nam:
- Giọng nam cao (Tenor): B2 – G4.
- Giọng nam trung (Baritone): G2 – E4.
- Giọng nam trầm (Bass): E2 – C4.
Giọng nữ:
- Giọng nữ cao (Soprano): C4 – A5.
- Giọng nữ trung (Mezzo-soprano): A3 – F5.
- Giọng nữ trầm (Contralto/Alto): G3 – D5.
Cách xác định âm vực
Cách xác định âm vực của giọng hát
- Tìm ra nốt thấp nhất
- Tìm ra nốt cao nhất
- Đo lường âm vực
Cách xác định âm vực của nhạc cụ
- Sử dụng phần mềm hoặc thiết bị phát âm thanh với các nốt chuẩn hoặc một đàn piano để kiểm tra âm vực.
- Kiểm tra các nốt: Chơi từ nốt thấp nhất đến nốt cao nhất mà nhạc cụ có thể phát ra một cách rõ ràng và đúng tone.
- Ghi lại nốt thấp nhất và nốt cao nhất mà nhạc cụ có thể phát ra.
- Tính toán phạm vi giữa nốt thấp nhất và nốt cao nhất. Điều này cho bạn biết âm vực của nhạc cụ.
- Kiểm tra âm sắc: Đánh giá sự thay đổi về âm sắc trong suốt âm vực, vì một số nhạc cụ có thể phát ra âm thanh tốt hơn ở một số phần của âm vực.
Bằng cách này, bạn có thể xác định âm vực chính xác cho giọng hát hoặc nhạc cụ và hiểu rõ hơn về khả năng của chúng trong việc thể hiện âm thanh.
Cách mở rộng âm vực và những yếu tố giúp mở rộng âm vực cho giọng hát
Âm vực của mỗi người không phải là cố định chính vì vậy nếu luyện tập chăm chỉ, đúng phương pháp bạn hoàn toàn có thể mở rộng âm vực cho giọng hát của mình.
Cách mở rộng âm vực
- Lợi dụng khoảng vang
Khi hát bạn có thể cảm nhận được khoảng vang ở ngực của mình và nếu biết cách để lợi dụng khoảng vang này giọng hát của bạn có thể xuống sâu và cũng có thể lên được cao hơn. Tuy nhiên nếu quá lạm dụng vào khoảng vang có thể phản tác dụng gây ra các hiện tượng đau cổ, khiến âm thanh nghe gượng gạo, căng thẳng.
- Điều chỉnh hơi thở
Hơi thở tốt là cơ sở để phát triển âm vực việc điều chỉnh hơi thở hợp lý sẽ giúp giọng hát có độ dày và sự ổn định hơn những nốt trầm và nốt cao cũng giữ được sự tự nhiên. Luyện tập các bài tập hít thở sâu và điều khiển hơi thở để cải thiện khả năng kiểm soát giọng hát, khi biết cách lấy hơi, giữ hơi tốt âm vữ của bạn sẽ được mở rộng hơn.
- Khẩu hình miệng khi hát
Cần chú ý khẩu hình miệng khi hát vì khi miệng quá nhỏ hoặc đặt không tự nhiên có thể ảnh hưởng chất lượng âm thanh đầu ra. Phải để khẩu hình miệng ở trạng thái thoải mái nhất mới có thể cải thiện âm vực, mở rộng quãng hát. Đầu lưỡi nên đặt sát chân răng để vòm họng được mở rộng hoàn toàn như vậy âm thanh phát ra sẽ trong, sáng và vang hơn ngược lại âm thanh dễ bị bí, biến dạng.
- Giữ cường độ âm đồng đều
Cường độ âm phải giữ được sự ổn định và đồng đều ở mọi nốt nhạc và âm vực ngay cả khi chuyển giọng. Khi luyện tập được khả năng giữ đồng đều cường độ âm thanh thì sẽ nhanh chóng mở rộng được âm vực giọng hát của mình. Tuy nhiên để giữ cường độ âm này cũng không phải là một điều đơn giản và ngay cả những ca sĩ chuyên nghiệp cũng có thể bị chênh phô về cường độ đặc biệt là khi chuyển giọng.
- Kỹ thuật giọng hát
Thực hành các kỹ thuật giọng hát như phát âm đúng, mở miệng đúng cách, và sử dụng cơ cổ họng đúng để hỗ trợ giọng hát. Điều này giúp bạn hát các nốt cao hơn hoặc thấp hơn một cách dễ dàng hơn.
Mở rộng âm vực nhạc cụ
- Luyện tập đều đặn: Luyện tập thường xuyên và đều đặn để cải thiện kỹ thuật chơi và khả năng của nhạc cụ. Điều này có thể giúp bạn khai thác tốt hơn phạm vi âm vực của nhạc cụ.
- Điều chỉnh kỹ thuật chơi: Đối với các nhạc cụ như piano, guitar, hay violin, việc điều chỉnh kỹ thuật chơi và cách bấm phím hoặc kéo dây có thể giúp bạn mở rộng âm vực.
- Sử dụng thiết bị phụ trợ: Một số nhạc cụ có thể được mở rộng âm vực bằng cách sử dụng thiết bị phụ trợ như pedal (cho piano) hoặc capo (cho guitar) để thay đổi tông.
- Bảo trì và điều chỉnh nhạc cụ: Đảm bảo rằng nhạc cụ của bạn được bảo trì và điều chỉnh đúng cách. Một nhạc cụ được chăm sóc tốt sẽ hoạt động hiệu quả hơn và có thể phát ra âm thanh trong toàn bộ âm vực của nó.
Cả hai quá trình mở rộng âm vực của giọng hát và nhạc cụ đều yêu cầu kiên nhẫn và thực hành thường xuyên. Hãy kiên trì và thực hiện các bài tập theo hướng dẫn để thấy sự cải thiện trong âm vực của bạn.
Những yếu tố giúp mở rộng âm vực
- Kỹ thuật hơi thở: Hãy tập luyện hơi thở từ cơ hoành (diaphragm), vì cách thở này giúp kiểm soát giọng hát tốt hơn và mở rộng âm vực. Thực hành các bài tập hơi thở để cải thiện sự kiểm soát và sức bền, giúp bạn có thể hát các nốt cao và thấp hơn một cách dễ dàng hơn.
- Kỹ thuật giọng hát: Luyện tập cách phát âm chính xác để tăng cường khả năng hát các nốt cao và thấp.
- Chăm sóc giọng hát: Giữ cho dây thanh quản khỏe mạnh bằng cách uống đủ nước, tránh căng thẳng, và tránh các thói quen có thể gây hại cho dây thanh âm như hút thuốc.Luyện tập giọng hát hàng ngày để tăng cường khả năng và mở rộng âm vực. Sử dụng các bài tập âm vực cụ thể như hát các gam từ thấp đến cao giúp cải thiện khả năng của bạn.
Luyện tập mở rộng âm vực tại nhà
Kiên trì luyện tập mở rộng âm vực có thể giúp âm vực của bạn được mở rộng hơn có giọng hát hay và linh hoạt hơn, một số bài tập có thể tập luyện tại nhà mà không cần tới giáo viên thanh nhạc và trường lớp đào tạo nào.
- Luyện tập hơi thở: Giữ cho hươi thở ổn định, cách luyện tập tốt nhất là trước một ngọn nếu và thổi từ từ sao cho ngọn nến nghiêng sang một bên mà không bị tắt. Bằng cách luyện tập này lâu dần bạn sẽ giữ được hơi thở ổn định và dài.
- Luyện tập nốt: Cất giọng hát từ nốt thấp sau đó từ từ nâng lên làm như vậy cho tới khi đạt được nốt cao nhất một cách thoải mái
- Điều chỉnh khẩu hình miệng: Các ca sĩ thường có khẩu hình rộng và tự nhiên chính vì vậy giọng hát được thoát ra tròn, rõ ràng nếu bạn đang có khẩu hình nhỏ khi hát thì nên thay đổi để có kết quả tốt hơn.
Âm vực liên quan gì đến việc lựa chọn các thiết bị âm thanh
- Phạm vị âm thanh: Âm vực của loa là phạm vi tần số mà nó có thể phát ra, từ tần số thấp (bass) đến tần số cao (treble). Loa với âm vực rộng có thể tái tạo được nhiều loại âm thanh hơn, từ các nốt thấp của nhạc bass đến các nốt cao của nhạc treble.
- Chất lượng âm thanh: Thiết bị âm thanh với âm vực rộng thường có khả năng tái tạo âm thanh với độ chính xác cao hơn, cho phép bạn nghe rõ hơn các chi tiết âm nhạc, từ các sắc thái nhỏ nhất đến các dải âm rộng.
- Chọn thiết bị âm thanh phù hợp với loại nhạc: Nếu bạn thường nghe nhạc có nhiều phần bass như nhạc điện tử hoặc hip-hop, bạn sẽ cần loa hoặc tai nghe có khả năng phát ra âm trầm mạnh mẽ. Ngược lại, nếu bạn nghe nhạc cổ điển hoặc jazz với nhiều chi tiết treble, thiết bị có âm vực rộng và rõ ràng sẽ là lựa chọn tốt hơn.
- Khả năng điều chỉnh: Một số thiết bị âm thanh cho phép bạn điều chỉnh âm thanh theo sở thích cá nhân, và việc chọn thiết bị với khả năng điều chỉnh tốt sẽ giúp bạn tối ưu hóa âm vực phù hợp với nhu cầu của mình.
Khi lựa chọn thiết bị âm thanh, việc xem xét âm vực là một yếu tố quan trọng để đảm bảo rằng bạn sẽ có được chất lượng âm thanh phù hợp với nhu cầu và sở thích của mình. Chính vì vậy lựa chọn các thiết bị âm thanh đặc biệt như loa cần phải chú ý đặc biệt là dải tần đáp ứng của chúng.
Chú ý, khi chọn thiết bị chúng ta chỉ nên quan tâm đến phần âm vực mà tai người có thể nghe được còn đối với những âm vực quá thấp hoặc quá cao ngoài khả năng nghe của người bình thường thì cũng không cần quá quan tâm khi chọn thiết bị.
Một số điều thú vị về âm vực có thể bạn chưa biết
Bảng âm vực của nhạc cụ
Dưới đây là bảng âm vực của nhạc cụ
Người sở hữu giọng hát có âm vực rộng nhất là ai?
Giọng hát cũng có thể xác lập kỷ lục Guinness
- Đối với giọng nữ người sở hữu âm vực rộng nhất là Georgia Brown (Brazil) với âm vực 8 quãng tám kéo dài từ G2 – G10. Nốt cao nhất mà cô ấy có thể hát ra được nó là một tần số và được kiểm chứng bởi các chuyên gia piano, violin, Hammond organ tại Trường âm nhạc Aqui Jazz Atelier ở Sao Paulo, Brazil.
- Với nam Tim Storms người Mỹ là người sở hữu âm vực rộng nhất với 10 quãng tám, từ G/G#-5 đến G/G#5 (0,7973 Hz – 807,3 Hz).
Bài viết trên đây là tổng hợp các thông tin với chủ đề âm vực là gì? Đặc điểm cũng như cách để mở rộng âm vực. Mong rằng với những thông tin mà chúng tôi cung cấp sẽ giúp bạn hiểu thêm về âm vực và thông qua đó có thể lựa chọn được các thiết bị âm thanh phù hợp. Theo dõi Hào Quang Group ngay để nhận được những thông tin thú vị về các chủ đề âm thanh nhé.
